DİZ
Diz ağrıları, özellikle diz kireçlenmesi, toplumda sıkça rastlanan ve yaşam kalitesini doğrudan düşüren bir eklem sorunudur. Diz eklemi, vücudun tüm ağırlığını taşımanın yanı sıra yürüme, koşma, merdiven inip çıkma gibi günlük hareketliliği sağlayan en kritik yapıdır. Ancak eklemin bu kadar aktif çalışması, onu darbelere, travmalara ve yılların getirdiği aşınmalara karşı son derece hassas bir hale getirir. Eski dönemlerde sadece “ağrı kesici ve istirahat” ile geçiştirilen diz problemleri, günümüzde gelişmiş teşhis ve modern cerrahi yöntemlerle kalıcı olarak tedavi edilebilmektedir.
DİZİMİZ NASIL ÇALIŞIR?
Diz, vücudumuzun en büyük ve biyomekanik olarak en karmaşık menteşe eklemidir. Kusursuz bir mühendislik harikası olan bu eklem üç ana kemikten oluşur: Üstte uyluk kemiği (femur), altta kaval kemiği (tibia) ve önde koruyucu bir kalkan görevi gören diz kapağı (patella).
Bu kemiklerin birbiriyle temas eden yüzeyleri, sürtünmeyi sıfıra indiren pürüzsüz “eklem kıkırdağı” ile kaplıdır. Ayrıca uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında, vücudun yükünü dağıtan ve şok emici (amortisör) görevi gören, “menisküs” adı verilen iki adet ‘C’ şeklinde özel kıkırdak doku bulunur. Eklemin stabilitesi (yerinde durması) ise ön-arka çapraz bağlar ve iç-dış yan bağlar tarafından sağlanır.
SIK GÖRÜLEN DİZ SORUNLARI VE NEDENLERİ NELERDİR?
Diz ekleminin gün içinde maruz kaldığı ağır yükler ve ters hareketler, içerideki mekanizmanın farklı parçalarında arızalara yol açabilir. Kliniğimizde en sık karşılaştığımız problemler şunlardır:
- Menisküs Yırtıkları: Dizdeki amortisörler olan menisküsler, genellikle ani dönme hareketleri, dize alınan yan darbeler veya yaşa bağlı doku zayıflamaları sonucu yırtılır. Yırtık parçası eklem arasına sıkışırsa dizde “kilitlenme”, “boşa çıkma” ve ciddi şişlik (sıvı birikmesi) yaşanır.
- Diz Kireçlenmesi (Osteoartrit): Yaşlanma, fazla kilo ve genetik faktörlerle eklem kıkırdağının aşınarak yok olmasıdır. Süreç yavaş başlar ancak ilerlediğinde kemikler birbirine sürtünmeye başlar. Sabahları dizde sertlik, merdiven inip çıkarken bıçak saplanır gibi ağrı ve ilerleyen safhalarda dizde “O” bacak şeklinde eğrilikler görülür.
- Ön Çapraz Bağ (ÖÇB) ve Yan Bağ Yaralanmaları: Genellikle halı saha maçları, kayak veya basketbol gibi ani durma ve yön değiştirme gerektiren sporlarda görülür. Bağ koptuğunda “çıt” diye bir ses duyulabilir ve dizde anında şiddetli bir boşluk hissi oluşur.
- Kondromalazi Patella (Diz Kapağı Kıkırdak Aşınması): Genç ve aktif yetişkinlerde çok sıktır. Diz kapağının altındaki kıkırdağın yumuşamasıdır. Uzun süre oturduktan sonra kalkarken dizde sızlama yaratır.
- Plika Sendromu ve Eklem Sinoviti: Anne karnındayken oluşan eklem zarı bölmelerinin (plika) sonradan kaybolmayıp kalınlaşarak diz içine sıkışması durumudur. Diz katlanırken içeriden atlama hissi yaratır. Sinovit ise eklemi saran zarın iltihaplanarak dizi su toplamış gibi şişirmesidir.
DİZ SORUNLARINDAN KORUNMAK İÇİN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Eklem ömrünü uzatmak ve sakatlıkların önüne geçmek için şu kurallara tavizsiz uyulmalıdır:
- Dinamik ve Statik Isınma/Soğuma: Spor öncesi kasları harekete geçiren (dinamik) esneme hareketleri yapılmalı; spor bitiminde ise kaslardaki gerginliği alan sabit (statik) soğuma egzersizleri atlanmamalıdır.
- Kilo Kontrolünü Sağlamak: Diz eklemindeki fizik kuralları acımasızdır. Aldığınız her 1 kilo, dize merdiven inip çıkarken 4 kilo olarak yansır.
- Kas Dengesini Kurmak: Ön bacak (Quadriceps) ve arka bacak (Hamstring) kaslarınızı eşit oranda güçlendirirseniz, yürürken oluşan şoku diz kıkırdağı değil, bu güçlü kaslar emer.
- Doğru Zemin ve Ekipman: Beton gibi darbeyi emmeyen sert zeminlerde uzun koşulardan kaçınılmalı, yastıklama özelliği yüksek ortopedik spor ayakkabılar tercih edilmelidir.
- Günlük Ergonomi: Yere eğilirken dizleri tamamen kırarak uzun süre çömelmek diz kapağı kıkırdağını zedeler. Ağırlığı tek dize aniden bindirmemek gerekir.
KAPALI DİZ AMELİYATLARI (ARTROSKOPİK CERRAHİ)
Eklemi büyük kesilerle açmak yerine, dizin iki yanından açılan 0.5 cm’lik deliklerden yüksek çözünürlüklü kameralar ve mikro cerrahi aletlerle girilerek yapılan işlemdir.
- Diz Artroskopisi ve Menisküs Cerrahisi: İyileşme potansiyeli olmayan menisküs yırtığı durumlarında diz artroskopisi altın standarttır. Günümüzde Kapalı Menisküs Ameliyatı Artroskopik teknikler kullanılarak yüksek başarı oranıyla gerçekleştirilir. Yırtık dikilebilecek bölgedeyse onarılır; doku parçalanmışsa sadece hasarlı bölümün temizlendiği Artroskopik Menisektomi işlemi yapılır. Halk arasında kapalı diz ameliyatı veya kapalı menisküs ameliyatı olarak bilinen bu diz artroskopi ameliyatı sonrası hasta aynı gün yürüyebilir.
- Kıkırdak Onarımları: Erken dönem kıkırdak aşınmalarında uygulanan Artroskopik eklem kıkırdağı Ameliyatı ile dökülen kıkırdak parçaları temizlenir.
DİZ PROTEZİ AMELİYATLARI (KLASİK CERRAHİ)
Kapalı yöntemlerin fayda sağlamayacağı kadar ilerlemiş diz kireçlenmesi vakalarında uygulanan kalıcı cerrahi işlemlerdir. Kendi içinde hastanın durumuna göre üçe ayrılır:
1. Yarım Diz Protezi Ameliyatı: Kireçlenme dizin tamamına yayılmamış, sadece tek bir bölmesinde (genellikle iç kısımda) meydana gelmişse uygulanır. Sadece hasarlı olan tek bölge tıraşlanarak protez yerleştirilir. Dizin sağlam kısımlarına ve bağlarına dokunulmaz. Kesi daha küçüktür ve hasta ameliyattan sonra doğal diz hissini büyük ölçüde korur.
2. Total Diz Protezi Ameliyatı: Dizdeki kıkırdak dokunun iki veya daha fazla bölmesinde tamamen yok olduğu, kemiklerin birbirine sürttüğü durumlarda uygulanır. Aşınmış olan eklem yüzeylerinin tamamı ince bir tabaka halinde kesilerek çıkarılır. Yerine insan vücuduyla tam uyumlu yapay eklem yüzeyleri (diz protezi) yerleştirilir. Araya sürtünmeyi engelleyen özel bir polietilen (plastik) yastık konur. Nasıl ki kalça kireçlenmelerinde uygulanan Total Kalça Protezi hastaya yürümeyi geri veriyorsa, Total Diz Protezi de hastanın ağrısız bir şekilde yıllarca bağımsız hareket etmesini sağlar.
3. Revizyon Diz Protezi Ameliyatı: Daha önceden takılmış ancak yıllar içinde aşınmış, gevşemiş veya enfeksiyon kapmış eski protezlerin çıkarılarak yerine yeni nesil ve daha donanımlı protezlerin takıldığı ileri düzey düzeltici cerrahilerdir.
ROBOTİK DİZ PROTEZİ AMELİYATLARI (YENİ NESİL TEKNOLOJİ)
Robotik diz protezi ameliyatı, klasik diz protezi işleminin, ortopedi dünyasının ulaştığı en üst düzey teknoloji olan yapay zeka ve robotik kollarla entegre edilmiş halidir. Kusursuzluk arayan ve hızlı iyileşmek isteyen hastalar için altın standarttır.
Nasıl Yapılır? Ameliyat öncesinde hastanın dizinin üç boyutlu (3D) tomografik haritası çıkarılır. Cerrah, ameliyat planını sanal ortamda hastanın anatomisine milimi milimine uygun olarak yapar. Ameliyat sırasında cerrah robotik kolu yönlendirir. Robotik sistem (haptik geri bildirim teknolojisi sayesinde) sadece planlanan bozuk kısımların kesilmesine izin verir, sağlıklı dokulara milimetrik bir zarar bile gelmesini engeller.
Robotik teknoloji, hem Robotik Yarım (Unikondiler) Diz Protezi hem de Robotik Total Diz Protezi operasyonlarında kusursuz başarı ile uygulanmaktadır.
Robotik Cerrahinin Klasik Yönteme Göre Avantajları Nelerdir?
- Sıfır Hata Payı: Protezin kemiğe yerleşme açıları cerrahın göz kararıyla değil, 3 boyutlu bilgisayar modellemesi ve robotik hesaplamasıyla kusursuz açılarda yapılır.
- Daha Az Ağrı ve Kanama: Sağlıklı kemik ve yumuşak dokulara (bağlara) kesinlikle zarar verilmediği için ameliyat sonrası süreç klasik yönteme göre çok daha konforludur.
- Doğal Diz Hissi: Bağ dengesi robot tarafından operasyon sırasında dinamik olarak mükemmel ayarlandığı için, hasta protezi “kendi doğal diziymiş” gibi benimser.
- Çok Daha Uzun Protez Ömrü: Açısal mekanik hatalar sıfıra indirildiği için, robotik diz protezi eklem üzerinde dengesiz bir aşınma yaratmaz ve klasik protezlere göre ömrü çok daha uzundur.
AMELİYAT ÖNCESİ VE SONRASI SÜREÇ
- Ameliyat Öncesi: Detaylı kan tahlilleri, anestezi onayı ve hastanın kemik haritasının (özellikle robotik cerrahi için tomografi) çıkarılması işlemi yapılır. Hastanın tüm soruları net bir şekilde yanıtlanır.
- Ameliyat Sonrası: Kliniğimizde “yatarak iyileşme” yoktur. Hasta, artroskopi (kapalı) ameliyatlardan birkaç saat sonra; diz protezi ameliyatlarından ise sadece 1 gün sonra destekle yürütülür. İlk günlerde cihazlarla dize yatakta pasif hareket yaptırılır. Kas gücünü tam olarak kazanmak için taburculuk sonrası sıkı bir fizik tedavi ve rehabilitasyon süreci başlatılır.
Neden Op. Dr. Fatih Volkan Tercan?
Eklem cerrahisi, ciddi bir biyomekanik vizyon ve tecrübe gerektirir. Bursa Diz Protez Doktoru arayışında hastaların Op. Dr. Fatih Volkan Tercan’ı tercih etmesinin temel sebebi; herkese standart bir prosedür uygulamak yerine, hastanın kemik yapısına, yaşına ve aktivite beklentisine en uygun protezi ve cerrahi teknolojiyi (klasik veya robotik) şeffaf bir şekilde seçmesidir.
En basit kapalı Artroskopik Menisküs ameliyatı vakasından, en komplike diz protez ameliyatı vakalarına kadar tüm süreçler; sıfır hata toleransı, güncel cerrahi prensipler ve titiz bir hasta takibi ile yönetilir. Amacımız ağrınızı geçici olarak dindirmek değil, size unuttuğunuz hareket özgürlüğünüzü en güvenli şekilde geri vermektir.