DİZ KAPAĞI AĞRILARI
Diz kapağı (patella), vücudumuzun en büyük kaldıraç sistemlerinden biridir. Sağlıklı bir dizde, diz kapağınız Uyluk Kemiği üzerindeki özel oluğunda bir trenin raylarda kaydığı gibi pürüzsüzce hareket eder. Ancak bu uyum bozulduğunda; merdiven inip çıkarken, uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkarken veya çömelirken dizinizin ön kısmında dayanılmaz bir batma, yanma ve sürtünme hissi başlar. İhmal edilen diz kapağı ağrıları, zamanla kıkırdağı tamamen rendeleyerek sizi yatağa mahkum eden erken yaş kireçlenmelerine yol açar.
DİZ KAPAĞI AĞRISINA YOL AÇAN HASTALIKLAR VE SORUNLAR
Diz kapağındaki ağrının tek bir nedeni yoktur. Bu soruna yol açan rahatsızlıklar şunlardır:
- Patellofemoral Ağrı Sendromu (PFPS): Diz kapağının femur kemiği üzerindeki yuvasına tam olarak oturmaması ve hareket anında kemiklerin birbirine sürtünerek kıkırdağı tahriş etmesi durumudur.
- Kıkırdak Hasarları ve Osteoartrit: Diz kapağının altındaki koruyucu kıkırdak yüzeyinin aşınarak dökülmesidir. İlerleyen evrelerde
diz kireçlenmesitablosu ortaya çıkar ve eklem tamamen dejenere olur. - Bağ ve Menisküs Problemleri: Diz ekleminin içindeki bir
menisküs yırtığı, eklemin mekaniğini bozarak diz kapağına anormal yüklerin binmesine neden olabilir. - Tendonit (Tendon İltihaplanması): Özellikle sıçrama gerektiren sporları yapanlarda, diz kapağını çevreleyen tendonların aşırı gerilmeye bağlı olarak iltihaplanmasıdır.
- Çıkık Diz Kapağı (Patella Dislokasyonu): Diz kapağının şiddetli bir travma veya ters bir hareket sonucu normal konumundan kayarak raydan çıkmasıdır.
DİZ KAPAĞI SORUNLARINDAN KORUNMAK İÇİN YAPILMASI GEREKENLER
Diz kapağınızı kurtarmak ve bu hastalıkların oluşmasını engellemek için şu kuralları tavizsiz uygulamalısınız:
- Kilo Kontrolünü Sağlayın: Her 1 kiloluk fazlalık, merdiven çıkarken diz kapağınıza 4 ila 5 kilo ekstra basınç olarak yansır. Kilo vermek, diz kapağı üzerindeki mekanik baskıyı azaltmanın en kesin ve hızlı yoludur.
- Üst Bacak (Quadriceps) Kaslarınızı Çelik Gibi Yapın: Diz kapağını doğru hizada (rayında) tutan ana güç, üst bacak kaslarıdır. Bu kaslar zayıfladığında diz kapağı sağa sola yalpalar ve kıkırdağı parçalar. Düzenli izometrik kas güçlendirme egzersizleri şarttır.
- Dizinizi Aşırı Bükerek Oturmayın: Bağdaş kurmak, alaturka tuvalet kullanmak veya dizleri 90 dereceden fazla bükerek saatlerce oturmak diz kapağı altındaki kıkırdağı presleyerek çürütür. Oturma pozisyonunuzu sık sık değiştirin.
- Doğru Zemin ve Ayakkabı Seçimi: Koşu veya yürüyüş yaparken beton gibi sert zeminler yerine toprak veya tartan zeminleri tercih edin. Darbe emici özelliği yüksek, ayak kavisinizi destekleyen ortopedik ayakkabılar kullanın.
- Isınmadan Spora Başlamayın: Soğuk kaslar ve tendonlar esnemez. Her aktivite öncesi mutlaka dinamik ısınma ve esnetme hareketleri yaparak diz kapağı tendonlarınızı yüke hazırlayın.
DİZ KAPAĞI AĞRILARINDA MODERN TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Tedavi süreci, ağrının kaynağına ve kıkırdak hasarının boyutuna göre ameliyatsız ve cerrahi olarak ikiye ayrılır:
Cerrahi Olmayan (Konservatif) Tedaviler
Kıkırdağın tamamen tükenmediği erken ve orta evre durumlarda ilk seçeneğimiz her zaman ameliyatsız yöntemlerdir:
- İstirahat ve Medikal Tedavi: Dizi zorlayan aktivitelerden kaçınmak, akut şişlik durumlarında soğuk/sıcak uygulamalar yapmak ve doktor kontrolünde anti-inflamatuar ilaçlar (ağrı kesiciler) kullanmak ilk adımdır.
- Fizik Tedavi ve Destekler: Diz kapağını doğru açıda tutmak için özel bantlamalar (kinezyobant) veya ortopedik dizlik kullanımı fayda sağlar. Eş zamanlı olarak fizyoterapi eşliğinde kas dengesizlikleri giderilir.
Eklem Koruyucu Kapalı Cerrahi Yöntemler
Eğer konservatif tedaviler işe yaramıyorsa, dokuya maksimum saygı gösteren kapalı yöntemler devreye girer:
- Milimetrik deliklerden kamera ile girilerek yapılan diz artroskopisi veya diğer adıyla kapalı diz ameliyatı sayesinde, diz kapağının altındaki sorunlar tespit edilip aynı anda onarılır.
- Bu sayede Kapalı menisküs Ameliyatı veya Artroskopik eklem kıkırdağı Ameliyatı gibi işlemler kaslar kesilip biçilmeden, hastanın çok hızlı bir şekilde ayağa kalkması sağlanarak gerçekleştirilir.
- Eğer diz kapağının raydan çıkmasına veya ağrımasına neden olan ana sorun diz içindeki bağ kopmalarıysa; aynı seansta Kapalı Ön Çapraz Bağ Ameliyatı veya daha kompleks durumlarda Artroskopik Diz Bağ Yaralanma Ameliyatları yapılarak dizin stabilitesi kusursuz hale getirilir.
İleri Evre Cerrahi (Eklem Değişimi)
Kıkırdak tamamen yok olmuşsa, kemik kemiğe sürtüyor ve ağrı hastayı yatağa mahkum ediyorsa ağır osteoartrit tedavisi olan diz protezi cerrahisi uygulanır.
- Bu son evre hastalar için çözüm Total Diz Protezi ile aşınan yüzeylerin yenilenmesidir.
- Günümüzde bu işlem, insan elindeki yanılma payını sıfıra indiren ve milimetrik yerleştirme sağlayan Robotik Diz Protezi teknolojisiyle çok daha güvenilir hale gelmiştir.
NEDEN OP. DR. FATİH VOLKAN TERCAN?
Diz kapağı sorunları, ezbere yazılan ağrı kesicilerle veya kalıplaşmış tavsiyelerle geçiştirilemez. Alanında referans bir Bursa Diz Protez Doktoru olarak kabul edilen Op. Dr. Fatih Volkan Tercan, diz kapağı ağrılarına mekanik ve yapısal bir bütünlük içinde yaklaşır.
Önceliği her zaman hastanın kendi eklemini kapalı ve biyolojik yöntemlerle kurtarmaktır. Kıkırdağın tamamen bittiği durumlarda ise sıradan bir diz protez ameliyatı yerine; kaslara zarar vermeyen, hastanın kendi anatomisine kusursuz uyum sağlayan ve iyileşme sürecini inanılmaz hızlandıran robotik diz protez ameliyatı tecrübesiyle hastalarını aynı gün ayağa kaldırarak ağrısız bir hayata geri döndürür.